Verschil tussen perskoppelingen en knelkoppelingen

Perskoppelingen en knelkoppelingen verbinden allebei leidingen, maar doen dat op een andere manier. Een perskoppeling wordt met een perstang blijvend om de leiding geperst. Een knelkoppeling wordt vastgezet met een wartelmoer en knelring. Dat verschil bepaalt welk gereedschap je nodig hebt, voor welk leidingmateriaal de koppeling geschikt is en hoe je de verbinding later kunt benaderen of demonteren.

De beste keuze hangt daarom niet alleen af van “pers of knel”. Kijk ook naar de buis, de maat, de werkdruk, de temperatuur, de bereikbaarheid van de verbinding en de manier waarop de installatie wordt opgebouwd.

Pers of knel: de belangrijkste verschillen

Hoe werkt een perskoppeling?

Bij een perskoppeling schuif je de leiding in de fitting. Daarna plaats je de juiste persbek om de pershuls en sluit je de perstang. De pershuls vervormt gecontroleerd en perst de fitting vast op de leiding. De afdichting wordt gevormd door de constructie van de fitting en de aanwezige afdichtringen.

Een persverbinding is vooral praktisch wanneer je veel verbindingen maakt. De handeling is steeds hetzelfde en het persen zelf duurt kort. Wel moet de voorbereiding kloppen: de buis moet recht zijn afgesneden en correct zijn voorbereid. Ook moeten diameter en persprofiel overeenkomen met de fitting.

Een geperste fitting is een vaste verbinding. Na het persen neem je de fitting niet los om hem opnieuw te gebruiken. Dat maakt perskoppelingen geschikt voor installaties waarin een vaste, compacte verbinding gewenst is.

Hoe werkt een knelkoppeling?

Een knelkoppeling werkt zonder perstang. Je schuift de wartelmoer en knelring over de leiding, steekt de leiding in de fitting en draait de wartelmoer aan. De vuistregel die wij meegeven is om de wartel handvast te draaien en dan nog een halve tot hele slag met een steeksleutel. De knelring vervormt daarbij om de leiding en zorgt voor de verbinding en afdichting.

Knelkoppelingen zijn handig bij reparaties, tijdelijke verbindingen, aanpassingen en andere situaties waarin je zonder persmachine wilt werken. De montage vraagt weinig speciaal gereedschap, maar wel nauwkeurigheid. De leiding moet recht zijn afgesneden, de maat moet passen en de wartel moet correct worden aangedraaid.

Een knelverbinding kan later worden losgenomen. De gebruikte knelring vervormt tijdens de montage en vervang je daarom bij een nieuwe montage. Belangrijk is ook dat knelkoppelingen altijd bereikbaar moeten blijven voor eventuele lekkages. Een knelkoppeling plaats je dus niet in een muur of vloer.

Wanneer kies je voor pers en wanneer voor knel?

Persen is logisch wanneer je een compleet leidingsysteem opbouwt en veel vaste verbindingen maakt. Denk aan nieuwe waterleidingen, verwarmingsleidingen, radiatoraansluitingen of vloerverwarming. Met het juiste gereedschap werk je snel en maak je iedere verbinding volgens dezelfde werkwijze.

Knel is vooral praktisch bij bereikbare leidingen, reparaties en aanpassingen aan bestaand leidingwerk. Je hebt geen persmachine nodig en kunt de verbinding later weer losnemen. Een knelverbinding moet bereikbaar blijven voor controle en onderhoud.

Ook het leidingmateriaal is bepalend. Niet iedere pers- of knelkoppeling is geschikt voor iedere buis. Controleer altijd of fitting en leiding als combinatie zijn bedoeld. Kijk daarbij naar buitendiameter, wanddikte, materiaal, druk en temperatuur.

Let op: bij het plaatsen van een kokendwaterkraan moet je een koperen leiding gebruiken van de boiler naar de kraan. Voor de verbindingen gebruik je dus altijd knelkoppelingen. Een meerlagenbuis in combinatie met perskoppelingen is niet geschikt voor de temperaturen die gepaard gaan met een kokendwaterkraan.

Verschil in druk en temperatuur

De maximale druk en temperatuur zijn geen algemene eigenschappen van “pers” of “knel”. Ze horen bij het specifieke systeem. Een perskoppeling kan dus niet automatisch tegen een hogere druk of temperatuur dan een knelkoppeling, en andersom ook niet.

Let vooral op de combinatie van druk en temperatuur. Bij sommige koppelingen neemt de maximaal toegestane werkdruk af wanneer de temperatuur stijgt. Vergelijk daarom altijd de technische specificaties van de koppeling met de omstandigheden in de installatie.

Perskoppelingen in het assortiment van Toppex

In ons assortiment vind je messing perskoppelingen voor meerlagenbuis. De koppelingen hebben twee EPDM O-ringen, een messing body en een rvs-pershuls. Via de kijkvensters in de pershuls controleer je vóór het persen of de buis ver genoeg in de fitting zit.

De perskoppelingen zijn geschikt voor meerdere persprofielen. Voor 16x2, 20x2, 25x2,5 en 32x3 mm kun je TH, H, U en Rfz gebruiken. De maximale werktemperatuur is 95 °C bij 10 bar. De koppelingen zijn geschikt voor toepassingen zoals onder andere drinkwater, warm water en verwarming. Voor het persen is een machine met minimaal 15 kN perskracht nodig.

Knelkoppelingen in het assortiment van Toppex

Messing knelkoppelingen zijn bedoeld voor koper- en RVS-buis. De koppeling bestaat uit een messing body en wartelmoer met een koperen knelring. De verbinding wordt gemaakt door de wartel aan te draaien; een perstang is niet nodig.

De toelaatbare druk hangt samen met de temperatuur. De knelkoppelingen zijn geschikt voor 16 bar bij 30 °C, 10 bar bij 65 °C, 6 bar bij 110 °C en 5 bar bij 120 °C. Daardoor kun je de koppeling gericht toetsen aan de omstandigheden van de installatie.

Werk je met meerlagenbuis, dan gebruik je een passende perskoppeling. Wil je een bestaande koperleiding koppelen aan een nieuw systeem met meerlagenbuis, dan kun je daarvoor een geschikte overgangskoppeling gebruiken.

Perskoppelingen en knelkoppelingen combineren

Bij renovaties komen pers en knel vaak naast elkaar voor. Een bestaande koperleiding kan bijvoorbeeld met een overgangskoppeling worden verbonden met een nieuwe meerlagenbuis. Zo gebruik je aan beide zijden een koppeling die bij het betreffende leidingmateriaal past.

Controleer bij een overgang altijd beide zijden afzonderlijk. De maat van de koperbuis zegt niets over de maat of wanddikte van de meerlagenbuis. Kies de overgang daarom op basis van beide leidingmaten.